LineFTA Logo- HjˇlastˇlanotendurHjˇlastˇlanotendur G÷ngu-, handleggja- og handaskertirG÷ngu-,
handleggja- og handaskertir
Blindir og sjˇnskertirBlindir og sjˇnskertir HeyrnaskertirHeyrnaskertir Astma og ofnŠmiFˇlk me­ astma og ofnŠmi Ůroskah÷mlunŮroskah÷mlun Lestrar÷r­ugleikarLestrar÷r­ugleikar
*Menu
*Pil Leita
*Pil Leit eftir flokkum
*Pil Um merkjakerfi­
*Pil Hva­ er a­gengi
*Pil Um A­gengismerkjakerfi­
*Pil Hverjum nřtast merkin
*Pil Hafa samband





*Udskriv denne side    Tekstst°rrelse St°rre font *Mindre font
Dansk English Deutsch Svensk

FÍTLUNARHËPAR

Hjˇlastˇlanotendur

Fˇlk me­ skerta g÷ngugetu vegna veikleika Ý v÷­vum e­a li­um telst til hreyfihamla­ra og oft getur veikleiki Ý v÷­vum og beinum veri­ ■a­ mikill a­ vi­komandi ■arf hjˇlastˇl til a­ komast ß milli sta­a.

Hjˇlastˇlanotendur nota anna­hvort handkn˙inn e­a rafdrifinn hjˇlastˇl. Rafdrifnir hjˇlastˇlar eru oftast ß fjˇrum hjˇlum, en einnig eru til stˇlar me­ ■remur hjˇlum sem oftast eru nota­ir utandyra, svo sem skutlur o■h.

Hef­bundinn e­a handkn˙inn hjˇlastˇll hefur oftast tv÷ stˇr dekk a­ aftan og tv÷ lÝtil a­ framan. Stˇru dekkin eru me­ jßrnhring a­ utanver­u sem eru notu­ til a­ knřja stˇlinn ßrfam. Hlutfallslega ■arf miklu meiri krafta til a­ keyra stˇl ef undirlag er laust Ý sÚr e­a ˇjafnt, eins ■arf mikil ßt÷k til a­ komast upp halla og brekkur.
Rafmagnshjˇlastˇlum er střrt me­ střripinnum. Ůeir eru ■yngri en hef­bundnir hjˇlastˇlar og ■urfa meira rřmi.
Sitji ma­ur Ý hjˇlastˇl er seilingarfjarlŠg­ minni og augnhŠ­ lŠgri. Sta­setning hluta sem eiga a­ sjßst er ■vÝ mikilvŠg og sta­setning b˙na­ar sem ß a­ nota me­ h÷ndunum skiptir miklu mßli, t.d. sta­setning skilta, hra­banka, rofa, spegla handfanga ofl.

Hjˇlastˇlanotendur hafa ■÷rf fyrir:

G÷ngu-, arma- og handaskertir

Hreyfih÷mlunin skiptist Ý tvo hˇpa
1. Hˇpur ■eirra sem eru a­allega me­ skerta getu Ý fˇtum e­a b˙k og geta ekki, e­a eiga erfitt me­, a­ ganga. HÚr eftir nefnt g÷nguskertir.
2. Hˇpur me­ skerta getu Ý ÷rmum/handleggjum e­a h÷ndum, ■annig a­ vi­komandi hefur lÝtinn mßtt og stutta seilingarfjarlŠg­. Ůessi hˇpur getur einnig ßtt erfitt me­ stjˇrnun hreyfinga vegna skjßlfta e­a krampa, geta ßtt erfitt me­ nßkvŠmnishreyfingar og samhŠfingu hreyfinga. HÚr eftir nefndur arma- og handaskertir.

G÷nguskertir geta ekki gengi­ langt og eru ˇ÷ruggir. Margir g÷nguskertir nota hjßlpartŠki vi­ a­ komast ß milli sta­a t.d. hŠkjur e­a g÷ngugrindir, sumir nota hjˇlastˇla. Ůessi hˇpur ß mj÷g erfitt me­ a­ ganga upp tr÷ppur, stˇr ■rep, hŠ­armun og ß ˇj÷fnu undirlagi. Einnig er ■÷rf ß stŠrra rřmi ß snyrtingum.

G÷nguskertir hafa ■÷rf fyrir:

Arma- og handaskerta vantar oft fÝnhreyfingar og getuna til a­ samhŠfa hreyfingar. Ůeir geta oftast ekki opna­ ■ungar hur­ir, řtt ß litla hnappa og sn˙i­ litlum handf÷ngum, lßsum og bl÷ndunartŠkjum, bori­ t÷skur osfrv. Ůeir eiga lÝka Ý vandrŠ­um me­ a­ teygja sig langt ˙t, upp e­a ni­ur til a­ nß hlutum.

Arma- og handaskertir hafa ■÷rf fyrir

Margir sj˙kdˇmar, svo sem gigt, v÷­varřrnun, helftarl÷mun og fylgifiskar slysa geta orsaka­ hreyfisker­ingu Ý handleggjum, fˇtum og b˙k. Auk ■essa fylgir oft mikill sßrsauki sem eykur ß hreyfisker­inguna. ┴ sama hßtt hefur eldra fˇlk oft minnka­a hreyfigetu og jafnvel minnkandi sjˇn og heyrn.

Blindir og sjˇnskertir

Blindir og sjˇnskertir er hˇpur me­ mj÷g mismunandi sker­ingu, allt frß alveg blindum til ■eirra sem sjß undir vissum kringumstŠ­um.
Blindir og sjˇnskertir eiga oft erfitt me­ a­ fer­ast og sta­setja sig, ekki sÝst Ý ˇ■ekktu umhverfi.
Ůa­ er t.d. erfitt a­ gera sÚr grein fyrir tr÷ppum og hŠ­armun ß­ur en komi­ er a­ ■eim, eins er um hluti sem ekki eru vi­ j÷r­ og ■ß sem eru Ý h÷fu­hŠ­.
Blindir og sjˇnskertir nota mismunandi a­fer­ir e­a skilningarvit ■egar ■eir fer­ast um. Sjˇndapur einstaklingur reynir eins og hŠgt er a­ notast vi­ ■ß litlu sjˇn sem hann hefur og ■arf ■ar af lei­andi gˇ­a lřsingu og rÚtta birtu.  Litaskirl eru einnig mikilvŠg til a­ nß ßttum. Ůeir sem eru alveg blindir nota a­rar a­fer­ir, ÷nnur skilningarvit, ■a­ er heyrn- og snertiskyn og ■urfa ■ar af lei­andi mismunandi efni og ßfer­ir til a­ au­velda skilgreiningu ßumhverfinu.

Sjˇnskertir hafa ■÷rf fyrir:

Heyrnarskertir

Heyrnarskertir greinast Ý ■rjß hˇpa.
1. Heyrnarlausir, ■eir sem eru fŠddir heyrnarlausir og ■eir sem misst hafa heyrn alveg e­a a­ hluta ß yngri ßrum
2. Ůeir sem hafa misst heyrn a­ hluta til e­a alveg s÷kum aldurs
3. Heyrnarskertir, ■eir sem hafa litla e­a me­alskerta heyrn og geta nota­ heyrnartŠki

Heyrnarlausir geta ekki nota­ hef­bundi­ talmßl og notast oftast vi­ tßknmßl til tjßskipta. Einnig eru margir sem ekki geta nřtt sÚr hef­bundi­ ritmßl. Heyrnarskertir hafa oft hef­bundi­ tal og ritmßl en eiga Ý erfi­leikum me­ a­ heyra hva­ fˇlk segir. Margir geta ■ˇ lesi­ af v÷rum. Heyrnarskertir geta Ý flestum tilfellum nota­ heyrnartŠki sem hjßlpartŠki.
Ůeir sem ekkert heyra geta ekki e­a Ý litlum mŠli mˇtteki­ munnleg skilabo­ og nřtt sÚr lei­beiningar sem eru gefnar me­ hljˇ­um e­a raddstřrt, t.d. upplřsingatŠki ß s÷fnum og sřningum. Ůß er gˇ­ lřsing og birtuskil mikilvŠg og sama er um einangrun bakgrunnshljˇ­a. Fyrir heyrnarskerta sem nota heyrnartŠki eru hljˇ­m÷skvar mikilvŠgir.

Heyrnarlausir og heyrnarskertir ■urfa:

Astmi og ofnŠmi

OfnŠmi eru vi­br÷g­ vi­ efnum sem eru Ý umhverfinu. Ůjßist ma­ur af ofnŠmi koma fram mŠlanleg og e­a sřnileg vi­br÷g­ Ý ofnŠmiskerfinu komi ma­ur Ý snertingu vi­ ofnŠmisvalda.
OfnŠmisvaldar eru efni sem eru ska­laus fyrir flesta en valda ÷­rum sem eru me­ ofnŠmi řmiskonar einkennum. OfnŠmisvaldar geta veri­ t.a.m. frjˇ, rykmaurar, dřr, nikkel og matvara. Rykmaurar finnast helst Ý svefnherbergjum (finnast ekki Ý teljandi magni ß ═slandi), dřraofnŠmisvaldar eru einkum Ý byggingum ■ar sem er dřrahald. OfnŠmi brřst fram vi­ inn÷ndun, innt÷ku e­a snertingu vi­ ofnŠmisvalda og geta gefi­ vi­br÷g­ eins og heymŠ­i, astma, eksem, ˙tbrot og einkenni frß maga. ═ sumum tilfellum geta ofnŠmisvi­br÷g­ veri­ lÝfshŠttuleg.
Fˇlk sem ■jßist af astma e­a frjˇofnŠmi er me­ vi­kvŠma slÝmh˙­ Ý ÷ndunarfŠrum, augum og nefi. OfnŠmi brřst ˙t ■egar ■essi lÝffŠri ver­a fyrir ertingu af t.d. tˇbaksreym e­a ilmvatni.

Ůeir sem eru me­ ofnŠmi ver­a oft fyrir h÷mlun Ý  daglegu lÝfi. Fyrir ■ß sem eru mj÷g vi­kvŠmir getur veri­ erfitt a­ nota almenningssamg÷ngur og b˙a ß hˇtelum, vegna vi­brag­a vi­ dřrum e­a lyktandi efnum. Ůar sem oft ■arf mj÷g lÝti­ magn ofnŠmisvalda til a­ ofnŠmi brjˇtist ˙t, er nau­synlegt a­ ■eir sem ■jßst af ofnŠmi hafi a­gang a­ greinargˇ­um upplřsingum um sta­hŠtti og ofnŠmisvalda Ý umhverfinu.

Fˇlk me­ astma og ofnŠmi ■urfa:

Ůroskah÷mlun/■roskasker­ing

Ůroskah÷mlun er mj÷g mismunandi og birtingarmynd ■ess allt frß ■vÝ a­ vera athyglisbrestur til minnisleysis og erfi­leika me­ a­ lŠra. Sumir eiga vi­ lÝkamlega og andlega h÷mlun/sker­ingu a­ etja.

Ůroskah÷mlun er sj˙kdˇmur Ý heila e­a mi­taugakerfi. Ůetta getur veri­ me­fŠtt eins og t.d. Dows heilkenni­ e­a aflei­ng slyss e­a sj˙kdˇma eins og heilablŠ­ingar og aldurstengdra kvilla.

Ůroskahamla­ir  hafa ■÷rf fyrir:

Lestrar÷r­ugleikar

Lestrar÷r­ugleikar eru tungumßlah÷mlun. Til eru margar ger­ir af lestrar÷r­ugleikum. Ůeir sem erfi­ast eiga eru ■eir sem eru lesblindir e­a torlŠsir (dyslexia). A­rir eru hŠglŠsir, vÝxla st÷fum og or­um, enn a­rir eru hamla­ir vegna heilaska­a. Lestrar÷r­ugleikar felast einkum Ý  ■vÝ a­ erfitt er a­ umbreyta bˇkst÷fum Ý hljˇ­, ■etta getur orsaka­a­ lestur ver­ur mj÷g hŠgur, langdreginn og ˇ÷ruggur og Ý kj÷lfari­ ver­ur erfitt a­ nß yfirsřn yfir lestrarefni­. Ůeir sem eiga vi­ lestrar÷r­ugleika a­ strÝ­a eiga oft erfitt me­ a­ tileinka sÚr skrifa­ mßl.

Fˇlk me­ lestrar÷r­ugleika hefur ■÷rf fyrir:



┴ upphaf sÝ­uGň ┴ upphaf sÝ­u
Nye mŠrker
ReykjavÝkurborg - Hafnarh˙si­
ReykjavÝkurborg - Hafnarh˙si­ >